Knutselclub.nl > Origami > Origami off-topic - 1

1 

Origami helpt vouwen

Wie werkt aan een "ijl" onderdeel van een ruimteschip, heeft meer problemen dan alleen zorgen dat het zeil of de antenne mooi strak aan het ruimteschip hangt. Dat onderdeel gaat eerst met een raket mee omhoog en zal zijn reis dus als een klein pakketje moeten beginnen. Om dat probleem op te lossen, zochten Roderick Hyde en Sham Dixit van het Lawrence Livermore National Laboratory in de VS hulp bij een onverwachte techniek: Origami.

Hyde en Dixit hopen Nasa te overtuigen hun ontwerp voor een reusachtige lens te gebruiken in een toekomstige ruimtetelescoop. Die telescoop moet een spiegel of lens krijgen met een diameter van wel honderd meter.

Op aarde krijg je zo'n formaat nooit voor elkaar, astronomen daar zijn al trots op telescopen van tien meter. Een kleinere telescoop vangt natuurlijk minder licht, maar bovendien ziet hij minder scherp.

Een honderd - metertelescoop in de ruimte is echter ook geen abc' tje. Wordt het bijvoorbeeld een spiegel of een lens? Op aarde is dat geen vraag: een lens kun je alleen aan de zijkanten steunen, het glas gaat doorzakken als hij te groot wordt en dan is de lens onbruikbaar. Een spiegel kun je aan de achterkant steunen.

Maar in de ruimte is van doorzakken geen sprake en dan is een lens opeens een stuk aantrekkelijker. Geen gewone lens, benadrukt Sham Dixit, want die zou in het midden meters dik worden en dan is hij toch nog te zwaar. Uit flinterdun glas willen hij en zijn collega een Fresnel lens maken, een grote broer van het ding dat op de achterruit van een bestelbus moet zorgen dat er geen paaltjes geraakt worden. In plaats van het dikteverloop in het glas, zoals bij een gewone lens, zorgen concentrische cirkels op het oppervlak ervoor dat het licht wordt bijgebogen.

Zo'n grote slappe lens kan het in de ruimte goed doen, denken ze. Door hem aan het draaien te brengen, komt hij vanzelf strak te staan. Op enkele kilometers afstand, bij het brandpunt, zal een losse satelliet het beeld aflezen dat de lens maakt van afgelegen objecten. Maar hoe vouw je zo'n lens op voor het vervoer? Dat kan niet willekeurig, zegt Dixit. "Als je hem opvouwt zoals je met een krant zou doen, krijg je vouwen die scherp zijn en andere die rond zijn omdat er in opgevouwen toestand veel lagen tussen zaten. Je wilt eigenlijk alleen maar scherpe vouwen, want die nemen samen minder oppervlakte van de lens in beslag en dan hou je meer nuttige ruimte over."

Wie een specialist in het vouwen zoekt, komt vanzelf terecht bij Origami. En als het niet om het maken van een mooie kraanvogel maar om 'platvouwen' gaat, kom je vanzelf in Japan terecht, bij Koryo Miura van de universiteit van Tokio. Naar hem is zelfs een speciale manier van vouwen genoemd, de 'Miura-ori', die hij in de jaren zestig uitvond omdat hij zich ergerde aan het gedoe dat het uitvouwen en vooral het weer opvouwen van een landkaart met zich meebrengt.

De Miura-vouw is tot nu toe onbekend gebleven, want hoewel je een kaart er in een handomdraai mee in en uit elkaar schijnt te kunnen krijgen, is de techniek lastig om toe te passen met vouwmachines die drukkers gebruiken. Maar vorige maand was er een conferentie in Californië waar Origami-enthousiasten, wiskundigen en technici als Sham Dixit elkaar ontmoetten. Daar kon Miura aankondigen dat een uitgever in Japan stadsplattegronden gaat uitgeven die volgens zijn methode gevouwen zijn. En, meldde Dixit, dat de Miura-vouw hoge ogen gooit om te helpen bij het in kaart brengen van de kosmos.

Bron: Trouw